Volledige reviews

Christine van Spanning

Het land

Het boek beschrijft de idylle van het platteland bezien door de zwarte bril van de hoofdpersoon - Betje - die deze als verstikkend ervaart. 'Kijken naar het sterrendak, zeker weten dat je in een zwart gat leefde, geen ontsnapping mogelijk'. De rust in de hechte dorpsgemeenschap wordt verstoord als de nieuwe bewoners van de Dorpsstraat 5 niet 'van hier' blijken te zijn, maar import. Het feit dat de exotische bewoners ook nog eens geen christenen zijn maar moslims, maakt het wantrouwen nog groter. Alleen de jongste zoon van de buren van Betje, waar zij verkering mee krijgt, zoekt contact met hen. Samen met hem bezoekt zij het gezin, wat ertoe leidt dat haar vrienden haar uitsluiten. Betje kan haar vrienden alleen maar terugwinnen door duidelijk afstand te nemen van de bewoners van Dorpsstraat 5. Ze wordt weer in de vriendengroep opgenomen en neemt uiteindelijk zelfs deel aan een spel met een gruwelijke afloop. De dorpsgemeenschap kiest ervoor de gelederen te sluiten waarna alles weer bij het oude is.

Ik moest even wennen aan de sobere en enigszins afstandelijke schrijfstijl van het boek, maar deze boeit snel en past goed bij het eenvoudige dorpsleven. Het verstrijken van de tijd, de seizoenen en de rol die het geloof speelt in het dorp, vond ik heel treffend beschreven, net als de ontluikende liefde tussen Betje en haar buurjongen. Wat mij betreft een goed geschreven psychologische roman die veel stof levert om over na te denken en van gedachten te wisselen over thema's als integratie, identiteit en groepsdruk. Ik kende deze schrijfster niet, maar ga zeker ook haar andere boeken lezen.

Sylvia van Barneveld

Ik moest erg wennen aan de manier van schrijven van Aukelien Weverling, korte zinnen die vaak taaltechnisch (volgens mij) niet klopten. Ze waren afgekort en het leek soms een opsomming van feiten.

In het begin vroeg ik me af wanneer het verhaal zou gaan beginnen. Halverwege was ik gewend aan de manier van schrijven en kwam ik in het verhaal.
Het is een uitgebreide beschrijving over alles (dus niets) wat er te beleven is op het platteland. Er gebeurt nooit iets. Het leven is elke dag hetzelfde. Totdat er nieuwe mensen van buiten het dorp komen wonen en de wereld staat op z'n kop. Dan gaat er van alles gebeuren in het altijd zo rustige dorp. Een verrassend boek wat in elke tijd kan spelen.

Anne-Marie Kamerman

Een heel aparte stijl van boek schrijven. Als ik met dit boek in de hand had gestaan weet ik niet of ik deze gekozen zou hebben.

Maar wat een mooi boek. Hele aparte verhaallijn. In het begin van het boek denk je waar gaat dit heen, afloop niet te voorspellen, dat blijft het hele boek zo.

Het einde is totaal onverwacht. Minder in het boek vind ik dat er weinig voornamen gebruikt worden en de tijdlijn kan ik af en toe niet volgen. Lezen dit boek!

Maria Lohof

Het boek Het land is een boek waar je vanaf het eerste moment in het verhaal zit. Zoals de omgeving omschreven word zie je voor je hoe het er uit moet hebben gezien. Het is wel even wennen aan hoe de zins opbouw is. Die is geschreven vanuit een kind. Het is precies zo verwoord als de gedachte gang van een kind en vanuit de belevenis van een kind.

Een mooi boek dat zeker de moeite waard is om te lezen.

Patrice van Trigt

Het is ook mogelijk dat je er niet van houdt: van de Ruysdaalse luchten, de ijle populieren en het loeiend vee. Dat prachtige Hollandse landschap waarin nooit iets gebeurt behalve geboorte en dood. Betje, bijvoorbeeld, verveelt zich te pletter. Moe spreekt in spreekwoorden, Pa klaagt over het weer: het zijn vaste waarden in haar leven. Tot er beweging komt in die stationaire wereld en de gebeurtenissen een wending nemen die niemand had kunnen voorspellen. Het land is een roman over bekrompenheid en religieuze verstikking, oud-Hollandse folklore en kalverliefde. Met dit boek bevestigt Aukelien Weverling dat ze een bijzondere stem in de Nederlandse literatuur is.

Zoals Weverling het platteland schetst zou je niets liever doen dan snel je koffer pakken en maken dat je wegkomt. Betje ervaart het net zo maar heeft die mogelijkheid alleen niet. Dit gevoel komt geregeld naar boven terwijl de auteur toch ook het idyllische aanhaalt, het weidse en de rust. Gevoelsmatig overheerst toch de saaiheid en verveling. Het is zo voorspelbaar, elke dag lijkt hetzelfde. Even mooi of even saai, het is maar net wat je zoekt en hoe je dit ervaart. Zoals met alles kent ook dit landelijke leven gewenning en sleur en zijn het vooral de jongeren die op zoek gaan naar het groenere gras bij de buren. Gras genoeg zou je zeggen maar voor de jeugd is er niet veel omhanden en dat uit zich op manieren die geen schoonheidsprijs verdienen. En in deze kleine gemeenschap waar iedereen alles van elkaar weet ontgaat geen enkele actie. Op Dorpstraat nummer 5 is reuring en van alles gaande en dat is de directe aanleiding voor ongekende onrust in de gemeenschap. Voor sommigen is het pompen of verzuipen. Sta je open voor iets anders of blijf je het oude bekende trouw? Betje staat wel open voor verandering en voor de wereld buiten de hare maar daar kan niet iedereen zich in vinden en dat escaleert. En daar is Betje uiteindelijk ook de dupe van. Terecht of niet, dat is dan nog maar de vraag. Iedereen dompelt zich in onwetendheid en vooroordelen waar de situatie niet bij is gebaat.

"We lagen lui in het gras. Keken naar die eeuwige lucht. Een van ons zei: 'Rood rond de zon, regen in de ton.' We luisterden naar het klotsende water, de vogels die erboven vlogen, het wuivend riet: de popmuziek van deze velden."

Van de schrijfstijl van Weverling kun je veel vinden. De insteek voor dit verhaal is het benadrukken van het vrome en eentonige leven op het platteland totdat er zich iets voordoet dat de sleur doorbreekt. Dat is goed gelukt. Korte hoofdstukken maken het boek goed te lezen maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het soms wel wat doordravend is. Té boers, té dommig en té achterhaald. Daardoor voelt het verhaal met vlagen behoorlijk stigmatiserend aan en de domme boerenfamilies zijn blijkbaar allemaal vertegenwoordigd in dit verhaal. De meeste personages komen echt heel dom over, stuntelig en onwetend. Niks raar dan ook dat ze reageren zoals ze doen, het maakt het plaatje alleen maar compleet. In dat opzicht heeft de auteur de lijn goed doorgetrokken maar je moet er van wel houden. En de intentie van dit alles ook willen en kunnen zien.

De landelijke omschrijvingen zijn heel beeldend en gedetailleerd, dat is mooi gedaan. Vooral voor een stadsmens kan het idyllisch overkomen. Maar kom je van het platteland dan kan dit verhaal zomaar eens een schop tegen het zere been zijn. Kwestie van interpretatie dus. Hoe je het ook draait of keert, Weverling heeft actuele stadse problematiek teruggebracht naar een besloten, beschermde gemeenschap op het platteland. Ze heeft het zowel treffend als klein gemaakt met een groots effect. Kwetsbaarder dan het al is en wellicht daardoor onbewust ook weer uitvergroot. Die tegenstrijdigheid is wel mooi en als je er eens goed over nadenkt ook heel goed gedaan. De mens blijkt overal nagenoeg hetzelfde te zijn als het aankomt op loyaliteit en het maken van keuzes. Kuddegedrag is niet iets wat alleen op het platteland zich ontwikkeld heeft. Helaas…..

Je moet van de schrijfstijl houden, het is wat afstandelijk, kort en toch ook wel 'boers'. Dat laatste komt niet door de auteur zelf maar door de manier waarop de dialogen worden weergegeven en bijvoorbeeld Moe en Pa zijn neergezet. Soms was dat ook wel weer grappig. Onderschat de boodschap van dit verhaal echter niet. Deze is van alledag en dat was bij aanvang bij het lezen niet de verwachting. In dat opzicht is dit boek zeer zeker verrassend te noemen. Er zullen ongetwijfeld veel liefhebbers voor zijn. Deze recensent heeft het met vlagen als vermoeiend en overdreven ervaren maar al bij al is de boodschap helder en duidelijk overgekomen. Net als de donkere sterrenhemel die wordt beschreven.

3 sterren voor Het land en dat maak het een tot een zeer lezenswaardig boek.

Anouk de Jong

Een prachtig boek over het echte Hollandse boer'nland

Het Hollandse boerenland, niet iedereen is er fan van. Vroeg opstaan, hard werken en naar de kerk gaan, elke dag is hetzelfde. Vooral Betje is hier helemaal klaar mee. In haar dorpje Wakkum blijft alles hetzelfde, er gebeurt nooit wat en er is niets leuks te doen. Dit verveelde en vooral ook beklemmende gevoel kan Aukelien Weverling in slechts een paar zinnen perfect overbrengen. Je ziet echt een karakteristiek boer'ndorp voor je, waarbij iedereen op klompen loopt en in God gelooft. De omgeving is dus steengoed beschreven: je vóélt de sfeer die in het dorpje hangt.

De ouders van Betje, die in het boek 'Pa' en 'Moe' worden genoemd, vinden dat Betje niet zo moet klagen. Stadskinderen, díe hebben het pas zwaar! Pa en Moe zijn een beetje stereotiepe, maar toch herkenbare personages. Ze spreken met veel metaforen en spreekwoorden en voor hen gaat het geloof boven alles. Betje moet hard werken, bidden en vooral niets meer dan dat willen. Er wordt dus een duidelijke "huisvrouw" rol van haar verwacht, maar Betje is het hier helemaal niet mee eens - zij wil liever naar de stad om meer te leren over de sterrenkunde.

Aukelien Weverling heeft een bijzondere schrijfstijl, ze schrijft voornamelijk in de tweede persoon en werkwoorden worden het liefst weggelaten, waardoor de schrijfstijl wat meer poëtisch wordt. Voor dit boek werkt het! Het is even wennen, maar zodra dit gelukt is, lees je de prachtige metaforen en mooie beeldspraak, die helemaal bij het boek passen, in één ruk uit. Zo gebruikt Betje de uitspraak 'in een zwart gat leven', waarbij ze het heeft over de sterrenhemel.

Het land gaat echter niet alleen over de stationaire omgeving van het dorpje Wakkum. Op een gegeven moment komt er een Islamitische familie in de buurt wonen. Dit is natuurlijk niet 'zoals het hoort' en de dorpsbewoners zijn in alle staten. Het is weerzinwekkend hoe de zo hechte gemeenschap met deze nieuwe bewoners omgaat.

Het land van Aukelien Weverling is een prachtig boek, waarin je even in een idyllische boerenomgeving kunt wonen. Het is niet moeilijk om je in de hoofdpersoon te verplaatsen - je ervaart alle emoties die zij ook voelt. Het boek had van mij echter een ander einde mogen hebben en Betje had zich wat meer mogen ontwikkelen, hoewel dit einde wel goed bij de wereld en het boek past. Daarnaast is de schrijfstijl dus wennen, maar daarom zeker niet minder mooi.

Al met al is dit boek echt een aanrader, zeker als je als stadsmens wil weten hoe het is om in een klein dorpje te leven op het Hollandse platteland. Door 'het land' te lezen, kun je dit ervaren. De prachtige schrijfstijl en het goede verhaal met altijd nog actuele problematiek zorgen ervoor dat je dit boek in één ruk uitleest.

Toos de Zeeuw

Het land is een hard boek. De hoofdpersoon is Betje, een tienermeisje op het platteland. Plaats van handeling is een in zichzelf gekeerde, zwaar religieuze gemeenschap, waar het huis van een overleden dorpsgenoot van hogerhand wordt toegewezen aan een vluchtelingengezin. Je voelt aan alles dat dat niet goed kan gaan. De afloop is dan ook schokkend.

Aukelien Weverling roept een rigide christelijke plattelandsgemeenschap op in een fictief landschap (met een topografische kaart op het schutblad - die haar vader bedacht heeft, maar dat is een ander verhaal). Beide, landschap en dorpsgemeenschap, lijken uit een voorbij tijdperk te komen. In korte zinnen - vaak zonder werkwoord - en met archaïsche begrippen ('Pa' en 'Moe') tekent de schrijfster de verveling en de uitzichtloosheid waarin Betje leeft. Die stijl begon mij na een aantal pagina's wat te irriteren. Toch wil je het verhaal zeker uitlezen tot het eind, waar alles vreselijk ontspoort.

Door de karikaturale tekening van het milieu en het aanhalen van een oud, wreed volksgebruik kon ik het verhaal niet anders begrijpen dan als een parabel: een verhaal met een boodschap. Een waarmee de schrijfster blijkbaar wil zeggen dat een milieu dat zich afsluit voor de buitenwereld hoe dan ook moet leiden tot verschrikkingen. Dat inzicht is op zichzelf niet verrassend; de omkering van rollen van daders en slachtoffers ten opzichte van de actualiteit is dat wel. Maar of Aukelien Weverling er helemaal in geslaagd is deze boodschap over te brengen, betwijfel ik.

  • Meulenhoff is onderdeel van samenwerkende uitgeverijen Meulenhoff Boekerij